A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: imagejpeg(./assets/captcha/1571326924.7321.jpg): failed to open stream: Disk quota exceeded

Filename: libraries/antispam.php

Line Number: 144

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/iiksscom/public_html/fa/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 675

جزیره یا بندرگاه آبسکون در دریای خزر

جزیره یا بندرگاه آبسکون در دریای خزر جغرافیای خزر و مردم شناسی

"آبَسْکون، یا آبُسْکون یا آبِسْکون"، جزیره یا بندرگاهی کهن در جنوب شرقی دریای خزر و شمال غربی استرآباد در مصبّ رود گرگان که جغرافی‌دانان متقدم طول شرقی آن را ۷۹ و ۴۵ و عرض شمالی آن را ۳۷ و ۱۰ یا ۱۵ تعیین کرده‌اند.
اکنون محل دقیق "آبسکون" شناخته نیست و کسانی "آبسکون" را در محل روستای "خواجه نفس" کنونی یا جزایر "آشوراده" می‌دانند، ولی حدس بارتولد که آن را در حدود "گمش تپه" یا "گمیشان" می‌داند، با توجه به طول و عرض جغرافیایی این دو منطقه، از اعتبار بیشتری برخوردار است. گذشته از آن، روایات مورخان و جغرافی‌دانان در اینکه آبسکون بندرگاهی بر کران دریا یا یکی از جزایر خزر بوده‌است، با یکدیگر اختلاف دارد. به هر حال، برخی آن را جزیره دانسته‌اند که "محمد خوارزمشاه "به آنجا گریخته تا از دست مغولان در امان بماند. اما از قراین دیگر تاریخی، از جمله اشارت دو مأخذ کهن ("مسعودی" و "اصطخری") و نیز نقشه‌های جغرافی‌دانانی چون "ابن حوقل" و "اصطخری" بر می‌آید که "آبسکون" بندرگاهی پراهمیت بوده‌است و همین امر سبب شده که دریای خزر نام آن را برگیرد و در بسیاری از مآخذ تاریخی از آن به نام "دریای آبسکون" یاد شود. توضیح این تناقض به این صورت ممکن است که "جزیره دریای آبسکون" را کوتاه کرده و "جزیره آبسکون" نامیده‌اند. به هر حال، در سده چهارم هجری "آبسکون" بندری بزرگ و معتبر بود که افزون بر اهمیت بازرگانی و مرکزیت تجارتی، خط دفاعی در برابر ترکمان‌ها هم به شمار می‌رفته، و نیز راه ارتباطی شرق خزر به "باب‌الابواب"، "گیلان"، "دیلم" و بسیاری از سواحل دریای خزر بوده‌است.
"رضاقلی خان هدایت" در "سفارت‌نامه خوارزم" می‌گوید که "آبسکون" نام رودی در سه فرسخی "استرآباد" است که از سوی "خوارزم" می‌آید و به "دریای خز"ر می‌ریزد و محل ریختن آن را "آب سکون" نیز گویند. هم او می‌گوید که چون حاکم مازندران خواست برکنار دریا بنایی بسازد، آثاری ظاهر شد و هدایت حدس می‌زند که آن آثار، بقایای "آبسکون کهن" است، اما از آن پس چیزی از آثار مزبور یا "بندرگاه آبسکون" برجای نیست.

موسسه بین المللی مطالعات دریای خزر

برچسب ها:

نظرات کاربران

ارسال نظر