A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: imagejpeg(./assets/captcha/1603571921.591.jpg): failed to open stream: Disk quota exceeded

Filename: libraries/antispam.php

Line Number: 144

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/iiksscom/public_html/fa/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 675

تاثیر بین المللی افزایش روابط ایران و روسیه در پسا برجام

تاثیر بین المللی افزایش روابط ایران و روسیه در پسا برجام تحولات سیاسی و نظامی

ایران و روسیه ۱۲ ماه گذشته را شاهد شکوفاترین دوره همکاری ها بودند و در این مدت برگزاری دیدارها و رایزنی های پرشمار از سطح سران تا مقام های دیگر سبب شد، مناسبات دو کشور بویژه پس از اجرایی شدن برجام به روابط راهبردی با تاثیرهای فراگیر ثبات ساز منطقه ای و فرامنطقه ای تبدیل شود.

  همکاری‌های راهبردی دو جانبه و منطقه ای ایران و روسیه در دولت یازدهم در هشت دیدار دکتر حسن روحانی و ولادیمیر پوتین روسای جمهوری دو کشور پایه گذاری و پیگیری شد که سه مذاکرات آن در آذر و مهر ۹۴ به ترتیب در تهران و نیویورک و تازه ترین نشست سران نیز در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان در فاصله هفته دولت از سال گذشته تا امسال برگزار شد.از سوی دیگر، نقطه عطف روابط دو کشور سال ۹۴ انجام شد که نشست صمیمانه رئیس جمهوری روسیه با حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مقام معظم رهبری در دوم آذر ماه تاثیرهای مثبت زیادی بر شتاب بخشی روند توسعه روابط دو کشور بر جا گذاشت.

روابط دوجانبه

روحانی و پوتین در نشست باکو، محورهای زیادی را برای توسعه همکاری‌ها تعیین کردند که مشارکت در ساخت راهگذر شمال- جنوب از روسیه به جمهوری آذربایجان و ایران در قالب حلقه وصل گذرگاه بین قاره ای هلسینکی-بمبئی یکی از مهمترین موارد است، زیرا با ۷۲۰۰ کیلومتر طول، شمال اروپا را به جنوب آسیا پیوند می‌دهد و سپس شاخه های آن سراسر دو قاره را زیر پوشش می‌گیرد.

پوتین پیش از آغاز این دیدار تاکید کرد که تهران و مسکو برای رسیدن به بالاترین سطح روابط برنامه ریزی کرده اند و رشد ۷۰درصدی در ارزش همکاری های اقتصادی نشان می دهد، هنوز هم زمینه های بیشتری برای ارتقای آن وجود دارد.افزون بر دیدارهای سران در مدت مورد بررسی بین دو هفته دولت از سال ۹۴ تا ۹۵، وزیران دو کشور بویژه در حوزه های نفتی، دفاعی و همکاری های اقتصادی بیش از ۲۰ دیدار و مذاکرات برگزار کرده اند . برنامه های کاری فشرده سردار حسین دهقان وزیر دفاع ایران در دو سفر به مسکو، مذاکرات کاری با سرگئی شویگو همتای خود و دیدار با پوتین رئیس جمهوری روسیه در پایان سال ۹۴ و چندین میزبانی از وزیر دفاع این کشور در تهران،افزون بر دستاوردهای مختلف در همکاری های دفاعی، سبب شد پرونده تنش‌ساز اس ۳۰۰ که از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵ بر روابط دو کشور سایه افکنده بود، حل و این سامانه به صورت کامل تحویل شود. از سوی دیگر، محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس ایرانی کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی دو کشور نیز برای توسعه روابط برنامه پرکاری داشت و نشست ها و مذاکرات متعددی را در تهران و مسکو برگزار کرد.

برگزاری نشست کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور در پائیز سال گذشته با حضور حدود ۱۵۰ مقام و کارشناس عضو دو هیات در مسکو به ریاست مشترک واعظی و الکساندر نوواک وزیر انرژی روسیه، تصویب طرح ها و برنامه های ۴۰ میلیارد دلاری در حوزه های مختلف از جمله نیروگاه اتمی و بخار، علمی و فناوری، ریلی، نفتی و … توانست افزایش روابط دو کشور را شتاب بیشتری ببخشد. همچنین سفر واعظی به روسیه در راس یک هیات و مذاکره با پنج وزیر این کشور در حوزه های مختلف از جمله ارتباطات، انرژی، کشاورزی و صنعت نیز سبب شد تا دستورهای کار زیادی برای نشست آتی کمیسیون مشترک اقتصادی در تهران تدارک دیده شود.

دستاوردها

مجموعه نتایج این دیدارها و مذاکرات در سطوح مختلف سبب شد، روابط اقتصادی ایران و روسیه که یخ زده ترین دوره آن مربوط به سال ۱۳۹۲ پیش از آغاز کار دولت یازدهم بود، از سال ۱۳۹۳ دگرگون شود و بیشترین تغییرات مثبت نیز بین سال ۹۴تا ۹۵ شکل گرفته است.

نوواک وزیر انرژی روسیه با اعلام رشد ۶۹ درصدی در ارزش حجم مبادلات بازرگانی دو کشور در شش ماهه نخست سال ۲۰۱۶ نسبت به مدت مشابه سال پیش از آن گفت، این افزایش در حالی صورت گرفته که ارزش روابط اقتصادی روسیه با برخی کشورها حتی چین در مدت مورد بررسی کاهش یافته است.ایران و روسیه پایین ترین سطح روابط تجاری را زمان پایان کار دولت دهم در سال ۱۳۹۲ با سقوط از ۴ میلیارد دلار به کمی بیش از یک میلیارد دلار تجربه کردند. در چارچوب برنامه دولت یازدهم برای تحرک بخشی به روابط اقتصادی ایران و روسیه براساس آمارهای انتشار یافته، سال ۲۰۱۴ ارزش مبادلات به حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار افزایش یافت، سال ۲۰۱۵ نیز شاهد حدود ۳۰ درصد رشد بود و براساس اعلام جدید وزیر انرژی روسیه در شش ماهه گذشته نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۱۵ افزایش ۶۹ درصدی ثبت شده است.

وزیر انرژی روسیه در جریان سفر مرداد ماه واعظی به مسکو در برنامه گشایش پایگاه اطلاع رسانی اقتصادی سفارت جمهوری اسلامی که با هدف افزایش همکاری‌ها راه‌اندازی شد، گفت: برنامه های کاری سفارت ایران در مسکو و پیگیری مداوم مذاکراتی و عملیاتی سبب شده است، همکاری ها دگرگون شود. نوواک همچنین در دیدار با محمدرضا نعمت زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت و مهدی سنایی سفیر ایران در حاشیه نشست بین المللی اقتصادی سن پترزبورگ که دو ماه پیش برگزار شد، گفت: مجموعه برنامه های دو سال گذشته برای توسعه روابط با پیگیری های فراگیر سفیر و سفارت ایران در فدراسیون روسیه و برنامه های دو کشور در حال نتیجه دادن است که انتظار داریم در مراحل و زمان های بعدی شتاب بیشتری بگیرد. نعمت زاده وزیر صنعت نیز با تاکید بر راهبردی بودن همکاری های ایران و روسیه در بخش های مختلف از جمله اقتصادی گفت: تهران در تمامی ابعاد از توسعه روابط با مسکو استقبال می کند. وی با اشاره به اعلام نوواک مبنی بر افزایش ارزش روابط اقتصادی اظهارداشت: حرکت خوب کنونی زمینه رشد بیشتری دارد که بخش های مختلف باید از آن بهره بگیرند تا سطح همکاری های اقتصادی از حد کنونی فراتر رود.سنایی سفیر ایران در مسکو نیز با اشاره به حرکت انجام گرفته در توسعه روابط از آغاز کار دولت یازدهم، گفت: مجموعه زیادی از اسناد، قراردادها، توافق و تفاهم بین دو دولت و بخش های خصوصی دو کشور امضا شده است که ظرفیت بسیاری برای افزایش هر چه بیشتر ارزش مبادلات اقتصادی ایجاد کرده است.

سفیر ایران افزود: تهران و مسکو با نگاه راهبردی به روابط، تحرک زیادی در همکاری‌های اقتصادی و صنعتی ایجاد کرده‌اند و اکنون فرصت پیش رو برای رشد مناسبات در تمامی بخش ها فراهم شده است که بخش های خصوصی باید از آن بهره بگیرند.

برجام

روسیه به عنوان یکی از پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل با امتیاز وتو و همچنین عضو گروه ۱+۵ در مذاکرات مربوط به فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران، نقشی تاثیرگذار و حمایتی از جمهوری اسلامی در رسیدن به توافق برجام داشت. راهبرد همکاری های دو کشور در این حوزه در دیدارهای سران و همچنین وزیران خارجه دو کشور تدوین و اجرایی شد که در جریان مذاکرات فشرده هسته ای تاثیر زیادی در رسیدن به توافق نهایی گذاشت.همکاری های اجرایی و فنی دو کشور در این زمینه از جمله تغییر کاربری سایت فردو، برنامه انتقال اورانیوم غنی شده و فروش آب سنگین ایران و همچنین پشتیبانی از مواضع جمهوری اسلامی برای واداشتن آمریکا در اجرای برخی تعهدهای معطل مانده این کشور در قالب برجام سبب شده است، همگرایی های تهران و مسکو در این حوزه مستحکم تر شود.

همکاری ها و همگرایی های منطقه ای

روسیه و ایران در عرصه همکاری‌ها و همگرایی های منطقه ای بر خلاف خواست کشورهای غربی-عربی حامی گروه های تروریستی ضد سوری بویژه آمریکا و عربستان، توانستند قطار بحران سوریه را به ریل مذاکرات سیاسی بازگردانند . همگرایی‌های موفق ضد تروریستی مسکو و تهران در منطقه سبب جذب فعالانه دمشق و بغداد و اکنون در تازه ترین تحول آنکارا شده است که بر خلاف پنج سال همراهی با سیاست‌های ضد سوری، بینالی ییلدریم نخست وزیر ترکیه از تمامی کشورهای قدرتمند جهان خواسته است تا صفحه جدیدی از روابط با سوریه و دولت بشار اسد بگشایند.مسکو و تهران توانستند در چارچوب اجرای تصمیم های مذاکرات دکتر روحانی و پوتین سران دو کشور و همچنین دکتر محمدجواد ظریف و سرگئی لاوروف وزیران خارجه ایران و روسیه بویژه در ۱۲ ماه گذشته، راهبرد آشتی ملی در سوریه را به تنها گزینه ممکن برای حل بحران سوریه مبدل کنند.

افق پیش رو

همکاری های منطقه ای ایران و روسیه بر اولویت پیشبرد راهبرد حل سیاسی بحران سوریه، پایان دادن به تجاوز و بمباران های ۱۸ماهه سعودی ها و ائتلاف عربی وابسته استوار است.

در حوزه های بین المللی نیز مسکو و تهران همگرایی و اشتراک مواضع در مسائل مختلف را در دستور کار قرار داده اند که نخستین اولویت آن منع قدرت های خارجی از مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر به بهانه حفظ حقوق بشر و اشاعه دموکراسی است که پیامدهای آن سبب شده است، افغانستان، عراق، سوریه، یمن و لیبی در بحران های سخت گرفتار شوند.

از سوی دیگر، ایران و روسیه با اتکا به راهبرد مورد تاکید سران دو کشور در توسعه روابط دو جانبه بیش از گذشته ارتقای همکاری های اقتصادی را در اولویت قرار داده‌اند.دو کشور براساس راهبرد اتکا به هم برای تامین نیازها، درصدد استفاده از مزیت‌ها و تولیدات در ایران و روسیه هستند تا همزمان با کاهش هزینه تمام شده به دلیل هم مرز بودن، زمینه ارتباط بیشتر بخش های خصوصی نیز فراهم شود.تهران و مسکو انتظار دارند با توجه به نقشه راه توسعه روابط که در برگیرنده ۴۰ میلیارد دلار همکاری اقتصادی و صنعتی و همچنین بازرگانی است، ارزش مبادلات ایران و روسیه در آینده ای نزدیک به سالانه ۱۰ میلیار دلار برسد که شامل بخش های مختلفی از جمله بهره برداری از توانمندی اقتصادی حوزه دریای خزر می شود.

موضوعات دردناک از مناسبات ایران و روسیه کنار گذاشته شده است

موضوعات دردناک از مناسبات ایران و روسیه کنار گذاشته شده است و طرفین دیگر از این مسائل نگرانی ندارند. این بخشی از اظهارات «لوان جاگاریان» سفیر روسیه در ایران بود که در نشست علمی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) بیان شد .

جاگاریان در سخنان خود، بر این نکته تاکید کرد که چالش هایی نظیر به پایان رساندن نیروگاه اتمی بوشهر و تحویل سامانه دفاعی اس ۳۰۰ اکنون دیگر مشکلی در راه توسعه روابط مسکو و تهران محسوب نمی‌شود . سفیر روسیه در تهران در ادامه افزود: اطمینان بین مقامات ایران و روسیه بر سر مسائل مختلفی نظیر سوریه در سطح بالایی وجود دارد و طرفین نه تنها از طریق وزارت امور خارجه بلکه با شیوه های دیگری نیز در ارتباط هستند. تردیدی نیست که تحولات منطقه ای و بین المللی طی چند سال گذشته موجب شده است تا زمینه برای گسترش روابط سیاسی – امنیتی و اقتصادی بین ایران و روسیه فراهم شود. این امر تا جایی پیش رفته است که برخی تحلیلگران و حتی تصمیم گیران ایرانی را به این باور رسانیده است که منافع و تهدیدات مشترک سبب شده اند تا دو کشور برای نخستین بار نوعی از همکاری استراتژیک را تجربه نمایند. البته در کنار این مطلب؛ تحلیلگران دیگری نیز هستند که معتقدند زمینه های گسترش مناسبات دو کشور کماکان با محدودیت های قابل توجهی مواجه است.

این مسائل باعث شد تا موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)، از لوان جاگاریان، سفیر فدراسیون روسیه در تهران به منظور ایراد سخنرانی در نشست علمی این موسسه و پاسخ دهی به برخی از پرسش ها در خصوص چشم انداز روابط ایران و روسیه دعوت کند.جاگاریان در سخنان خود، بر این نکته تاکید کرد که چالش هایی نظیر به پایان رساندن نیروگاه اتمی بوشهر و تحویل سامانه دفاعی اس ۳۰۰ اکنون دیگر مشکلی در راه توسعه روابط مسکو و تهران محسوب نمی شود و به عبارت دیگر، موضوعات دردناک از مناسبات ایران و روسیه کنار گذاشته شده است . سفیر روسیه در تهران در ادامه افزود، اطمینان بین مقامات ایران و روسیه بر سر مسائل مختلفی نظیر سوریه در سطح بالایی وجود دارد و طرفین نه تنها از طریق وزارت امور خارجه بلکه با شیوه های دیگری نیز در ارتباط هستند.

سفیر روسیه در ایران این نکته را نیز یادآور شد که مقامات نظامی ایران و روسیه نیز ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. به گفته جاگاریان، در جریان بحران روسیه، نیاز به انعطاف پذیری قابل انکار نیست و طرفین صاحب نفوذ در سوریه اعم از روسیه و آمریکا باید با انعطاف بیشتر به سمتی بروند که سبب‌ساز حل مناقشه شود. ‌جاگاراین با بیان این که رهبران ایران و روسیه در دورانِ جدیدِ روابط خود، بر روی مناسبات دو کشور تمرکز می‌کنند، اعلام کرد: در جدیدترین رویداد رخ داده در مناسبات دو کشور نیز، مراسم کلنگ‌زنی واحدهای ۲ و ۳ نیروگاه بوشهر برگزار شده است و چنین رویدادهایی، مناسبات رو به جلویی را بین دو کشور نوید می دهد. سفیر ایران در روسیه این نکته را مورد تاکید قرار داد که توافق اخیر صورت گرفته در زمینه نیروگاه بوشهر حاصل مذاکراتی بوده است که اخیرا بین ولادیمیر پوتین و حسن روحانی در باکو انجام شده بود. وی با مثبت ارزیابی کردن چشم انداز روابط ایران و روسیه در تمامی زمینه ها تاکید کرد که اکنون و با تسهیل شرایط صدور ویزا برای دانشجویان و تجار، این امیدواری وجود دارد که روز به روز شاهد پیشرفت در روابط تهران-مسکو باشیم. سفیر روسیه در عین حال که مبادلات اقتصادی بین ایران و روسیه را بسیار پایین تر از انتظار طرفین ارزیابی کرد، گفت: با اقدامات صورت گرفته از جمله زیرساخت های انجام شده تردید نیست که این مهم نیز به زودی عملی خواهد شد و تهران و مسکو به سطح بالایی از مبادلات اقتصادی دست خواهند یافت.

سفیر روسیه در تهران در رابطه با نگرانی موجود در ایران در خصوص توافق احتمالی بین روسیه و آمریکا در موضوع سوریه عنوان کرد، هماهنگی های ایران و روسیه بر سر سوریه آنچنان بالا است که ما در تهران هفته‌ای یک بار با وزارت امور خارجه ایران مسائل موربط به سوریه را مورد بحث و ارزیابی قرار می دهیم. جاگاریان معتقد است مسکو آخرین نظران و دیدگاه های خود را در زمینه سوریه به مقامات ایرانی منتقل می کند.سفیر روسیه درتهران در خصوص فرصت‌ها و محدودیت‌های روابط استراتژیکی بین تهران و مسکو نیز گفت: خوش بینی بالایی نسبت به روابط ایران و روسیه وجود دارد و طرفین در این زمینه تمامی کوشش خود را به کار می بندند.

وی در زمینه پرسش های اخیر به وجود آمده در زمینه استفاده روسیه از پایگاه نوژه نیز تصریح کرد، روسیه هیچگاه در ایران خواهان پایاگاه نظامی نبوده و نیست چرا که به خوبی از قانون اساسی ایران آگاهی دارد و به آن احترام می گذارد. از طرفی،مرتضی شجاع در ایراس نوشت: ایران در طی سال های اخیر، به خرید تسلیحات پیشرفته از روسیه علاقمند بوده است. طرف روس نیز مایل به چنین امری است؛ با این حال، فراز و فرودهایی نیز در این تعامل نیز به چشم می آید . نوسان در روابط تسلیحاتی ایران و روسیه عموماً به واسطه فشارهای آمریکا و یا پیشنهادهایی بود که به مسکو عرضه شد. البته تشدید تنش میان روسیه و غرب بر سر بحران اوکراین و تحولات در پی آن، فضای جدیدی را برای ارتقاء این گونه همکاری ها پدید آورد. با این حال به نظر می رسد که محدودیت‌های ناشی از قطعنامه ۲۲۳۱، همچنان آمریکا را در موقعیت تأثیر گذاری بر این روابط قرار داده است . چند ماه پس ازپیروزی انقلاب اسلامی، ایران تحت تحریم‌های تسلیحاتی آمریکا قرار گرفته است.

تا سال ۲۰۱۰ تحریم‌ها عمدتاً از سوی کشورهای غربی بالاخص آمریکا اعمال شد، اما در این سال کشورهای غربی موفق شدند تا در قالب قطعنامه ۱۹۲۹ که در واقع مربوط به موضوع هسته ای ایران بوده، کشورهای عضو سازمان ملل را از انتقال تسلیحات به ایران منع کنند. این مورد البته بیش از هر چیز به مراودات تسلیحاتی ایران و روسیه آسیب جدی وارد می کرد. چراکه طی سال‌های اخیر روسیه مهمترین منبع تأمین کننده ایران بوده است.تحریم تسلیحاتی ایران از سوی آمریکا دلائل عدیده ای داشته است. مشی سیاست خارجی ایران یکی از این دلائل بوده است. از دیدگاه آمریکا ایران کشوری انقلابی است و برای صدور انقلاب خود تلاش می کند. همینطور از آنجا که احتمال برخورد نظامی میان آمریکا و ایران وجود دارد، لذا آمریکا تلاش می کند با تضعیف قدرت نظامی ایران هزینه های خود را در برخوردها تا حد ممکن بکاهد. حمایت از متحدان منطقه ای نیز یکی دیگر از دلائل آمریکا در تلاش برای تضعیف نیروی نظامی ایران است.

در واقع امر پتانسیل های طبیعی قدرت متحدان آمریکا به اندازه ایران نیست و لذا آمریکا تلاش دارد تا با محدود کردن قابلیت‌های تسلیحاتی ایران موضع متحدان خود را به اصطلاح تقویت کند.

ادامه دارد

 

منبع: ایرنا

برچسب ها:

نظرات کاربران

ارسال نظر