A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: imagejpeg(./assets/captcha/1590426068.4521.jpg): failed to open stream: Disk quota exceeded

Filename: libraries/antispam.php

Line Number: 144

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/iiksscom/public_html/fa/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 675

نابودی سریع روابط ترکیه-روسیه و ترمیم آهسته آن

نابودی سریع روابط ترکیه-روسیه و ترمیم آهسته آن تحولات سیاسی و نظامی

نشست اردوغان و پوتین، روسای جمهور ترکیه و روسیه در تاریخ 9 اوت در سن پترزبورگ با هدف پایان دادن به مناقشه میان دو کشور که بر اثر سرنگونی جت جنگنده روسیه توسط ترکیه روی داده بود، صورت گرفت. در این نشست دو طرف درباره دوستی دیرینه دو کشور سخن گفتند و وعده‌هایی درباره بهبود روابط آنکارا-مسکو مطرح کردند؛ امّا به نظر می‌رسد که لیست طولانی‌ای از مشکلات دو کشور که قابل حل شدن نیست، همچنان باقی مانده است.

از سویی دیگر، دیدار ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه با همتای ترک او نشان دهنده پایان جنگ و لفاظی‌های خصمانه میان دو کشور و تلاش برای بازگشت به همکاری‌ در زمینه‌های اقتصاد، انرژی و حتی سیاست است. مهم اینکه روابط دو جانبه آنکارا-مسکو، سود دو طرفه را برای آنها به دنبال دارد و طی دهه 2000 اوج گرفت.
 
امّا با وجود نشست روسای جمهور ترکیه و روسیه و تعریف و تمجیدهای دو طرف از یکدیگر و اشاره آنها به دوستی ابدی آنکار-مسکو، اینکه انتظار داشته باشیم که روابط دو طرف به سرعت به سطح مشارکت راهبردی برسد، خوش‌بینانه است. واقعیت این است که مسکو و آنکارا هنوز هم در برخی مسائل کلیدی مانند تحولات خاورمیانه و موضوع اوکراین با یکدیگر اتفاق نظر ندارند. گفتگو در مورد سوریه، که پوتین و اردوغان در نشست اخیر خود درباره آن مذاکره نکردند، یک شرط اساسی برای عادی‌سازی روابط سیاسی دو طرف است و استراتژی طولانی مدت "بیایید با مخالفت‌ها موافقت کنید" نیز در این زمینه کارساز نخواهد بود.

در نشست مورد بحث، روسای جمهور ترکیه و روسیه درباره همکاری در پروژه های بزرگ از جمله احداث خط لوله در زیر دریای سیاه و اولین نیروگاه انرژی هسته‌ای ترکیه با یکدیگر توافق کردند و به نظر می‌رسد که این توافقات در صورت اجرایی شدن به نفع ترکیه است.

یکی از موضوعات اصلی که رئيس‌جمهور ترکیه به خاطر آن به روسیه سفر کرد، احیای پروژه خط لوله گازی ترکیش استریم (Turkish Stream)، به جای خط لوله گازی جریان جنوبی (South Stream) بود. گفتنی است که پروژه خط لوله گازی جریان جنوبی (South Stream)، در سال 2014، بر اثر بروز یک سری اختلافات سیاسی و حقوقی آنکارا با کمیسیون اروپا لغو شد.
ترک‌ها هنوز هم بر عملیاتی شدن یک خط لوله از چهار خط برنامه‌ریزی شده اصرار دارند و این در حالی است که این موضوع منافع سیاسی و اقتصادی کرملین و شرکت گازپروم را برآورده نمی‌کند. بر اساس طرح اصلی، قرار است که یکی از خطوط لوله برای عرضه انرژی به ترکیه مورد استفاده قرار گیرد و سه خط دیگر از طریق ترکیه تا مرزهای این کشور با یونان امتداد یابد و انرژی روسیه به مصرف کنندگان اروپایی، عرضه شود.

با توجه به اینکه ترک‌ها خواستار عملیاتی شدن تنها یکی از خطوط مورد بحث هستند که انرژی را به ترکیه عرضه می‌کند و روس‌ها نیز خواستار عملیاتی شدن چهار خط لوله مورد بحث می‌باشند، مذاکرات مربوط به این پروژه حتی قبل از سرنگونی جنگنده روسی توسط ترکیه به بن‌بست خورده بود. البته شرکت سهامی خطوط لوله نفت و گاز ترکیه (بوتاش)، با احداث خط لوله انتقال گاز روسیه به ترکیه، می‌تواند از تخفیف‌های قابل توجهی در زمینه معافیت‌های حمل و نقل برخوردار شود.

همچنین، طی دیدار پوتین و اردوغان، احیای پروژه نیروگاه هسته‌ای آکویو ترکیه که در جنوب این کشور است و مسکوت مانده، در دستور کار قرار گرفت و روسای جمهور دو کشور درباره آن توافق کردند. این نیروگاه قرار است توسط شرکت دولتی انرژی اتمی روسیه به نام روس اتم با سرمایه‌گذاری 22 میلیارد دلاری انجام شود. البته، موسسات روسی مربوط به انرژی اعلام کرده‌اند که این پروژه تماماً به نفع ترکیه است و برای روسیه، نفع اقتصادی ندارد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که در حالی که پیمانکاران ترکیه بالغ بر نیمی از تمام سرمایه‌گذاری (بیش از 11 میلیارد دلار) را از روسیه دریافت کرده‌اند، ترکیه هیچگونه تعهدات مالی در این قرارداد ندارد و تأمین سرمایه این پروژه تماماً به عهده شرکت روس اتم است و حتی تأمین از محل بودجه دولتی نیز برای آن تعریف شده است. به این ترتیب، سرمایه روسیه در این پروژه به دلیل تاخیر در ساخت و ساز، تعطیلی ناگهانی راکتور توسط تنظیم‌کننده ترکی، تظاهرات محلی و خطوط ضعیف انتقال قدرت و دیگر عوامل در معرض خطر قرار دارد. همچنین، روسیه در مورد خطرات ناشی از عملیات نیروگاه نیز ضمانت داده است و از این جهت نیز شرکت روسی در معرض تهدید قرار دارد.

علاوه بر تمامی مواردی که گفته شد، به دلایلی که در ادامه ذکر می‌شود، بازگشت سرمایه روسیه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. مهم اینکه در چارچوب قرارداد شرکت روس اتم و ترکیه، قیمت انرژی برای یک دوره 25 ساله بر اساس دلار ثابت شده است و مسائلی مانند نرخ تورم، افزایش قیمت‌ها، نوسانات نرخ ارز و یا دیگر تحولات مالی و سیاسی در آن لحاظ نشده و این موضوع به ضرر روسیه است. واقعیت این است که در حال حاضر و در قراردادهای موسوم بین‌المللی، قیمت انرژی به طور کلی بر اساس دلار به دلیل نوسانات مختلف، ثابت نمی‌شود و اعلام یک قیمت ثابت برای انرژی در قرارداد شرکت روس اتم با ترکیه امری غیرطبیعی و به ضرر منافع روسیه است.

بر اساس آنچه در بالا گفته شد، کارشناسان معتقدند که آنکارا بار دیگر موفق به عادی‌سازی روابط با روسیه به نفع خود شد، همانگونه که قبلاً نیز این کار را در اواخر دهه 2000 میلادی انجام داد. گفتنی است یکی از پیامدهای دردناک هفت ماه جنگ سرد میان مسکو-آنکارا برای ترکیه، تحریم صادرات مواد غذایی این کشور به روسیه بود که ضرر زیادی به آنکارا وارد کرد. مهم اینکه بر اساس آمار رسمی، صادرات محصولات مجاز ترکیه به روسیه طی مدت مشابه سال 2015 میلادی 1 میلیارد دلار برآورد شده است.

مقامات ترکیه اعلام کرده‌اند که احتمالاً تحریم صادرات مواد غذایی ترکیه به روسیه تا پایان سال جاری میلادی پا بر جا خواهد بود. به نظر می‌رسد، آژانس حقوق مصرف‌کننده روسیه، دلیلی برای خاتمه بخشیدن به تحریم‌ها به صورت کامل نمی‌بیند، در همین ارتباط، الکساندر تکاچوف، وزیر کشاورزی روسیه در اواسط ماه جولای تصریح کرد که دولت برنامه‌ای برای لغو تحریم مواد غذایی ترکیه در آینده نزدیک ندارد. به گفته وی، وعده‌های دولت به کشاورزان داخلی در زمینه ممنوعیت ورود مواد غذایی ترکیه و پر شدن بازار روسیه از تولیدات داخلی، دلیل اصلی عدم لغو تحریم‌ها است.

شواهد موجود نشان می‌دهد که بازسازی روابط مسکو-آنکارا و برگرداندن سطح روابط به قبل از بحران، به معنی بازگشت به مشکلات قدیمی ترکیه و روسیه است که البته باید خاطرات هفت ماه جنگ سرد را نیز به آن اضافه کرد. مهم اینکه تا قبل از بروز بحران میان آنکارا و مسکو به واسطه سرنگونی جنگنده روسیه توسط ترکیه، روابط دو کشور اغلب در رابطه با شعارهای ضد غربی توسعه یافته بود.

واقعیت این است که آنکارا برقراری رابطه با مسکو را به لحاظ اقتصادی و ژئوپولیتیک به نفع خود می‌‌داند و به همین دلیل تلاش دارد در حالیکه روسیه روابطش با غرب تیره شده است، به سمت بهبود روابط با مسکو گام بردارد. گفتنی است ترکیه پس از درگیری‌های مسلحانه در اوستیای جنوبی در سال 2008، همکاری خود را با روسیه گسترش داد و در دو سال پس از آن نیز توافقات مهمی میان آنکارا-مسکو به عمل آمد و سیاستمداران دو کشور درباره افزایش "همکاری استراتژیک" با یکدیگر گفتگو کردند. در این ارتباط، مذاکره درباره نیروگاه هسته‌ای آکویوی ترکیه و لغو نظام روادید میان دو کشور برای سفر راحت توریست‌ها در دستور کار قرار گرفت. در هر دو زمینه مورد بحث، ترکیه برنده روابط بود، چرا که آنگونه که شرح آن داده شد، نیروگاه هسته‌ای آکویو به نفع ترکیه و به ضرر روسیه است و لغو روادید نیز موجب ورود تعداد زیادی از توریست‌های روسیه به ترکیه شد.

به طور کلی، با توجه به این موضوع که روسیه همواره به عنوان یک سرمایه‌گذار در ترکیه عمل می‌کند، گسترش روابط مسکو-آنکارا به نفع ترکیه است و شاید دلیل عدم حمایت آنکارا از تحریم‌های غرب و آمریکا علیه روسیه در ماجرای اوکراین نیز همین موضوع بوده است.

در پایان باید خاطرنشان کرد که نامه اردوغان به پوتین و ابراز تأسف درباره ماجرای سرنگونی جنگنده روسیه توسط ترکیه، به خوبی نشان‌دهنده تلاش آنکارا برای گسترش روابط با مسکو و بهره‌برداری از منافع اقتصادی و سیاسی این رابطه است. امّا از سویی دیگر، هفت ماه جنگ سرد میان روسیه و ترکیه بر اثر سرنگونی جنگنده روسیه، نشان داد که چگونه امکان تنزل روابط آنکارا-مسکو از "همکاری استراتژیک" به "تنش و جنگ سرد" وجود دارد.
 
 نویسنده: پاول اشلوکوف، تحلیلگر انستیتوی آسیا و آفریقا در دانشگاه دولتی مسکو؛
برگردان: شهربانو جمعه‌پور، کارشناس ارشد روابط بین الملل از دانشگاه شهید بهشتی و عضو تحریریه دیدبان روسیه؛
منبع: کارنگی

 

برچسب ها:

نظرات کاربران

ارسال نظر