A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: imagejpeg(./assets/captcha/1591338540.5474.jpg): failed to open stream: Disk quota exceeded

Filename: libraries/antispam.php

Line Number: 144

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/iiksscom/public_html/fa/system/core/Exceptions.php:185)

Filename: libraries/Session.php

Line Number: 675

اسب کاسپین

اسب کاسپین اکوسیستم

اسب کاسپین

حدود 50 سال پیش خانم لوئیز فیروز (آمریکایی مقیم ایران) توجه دنیا را به سمت اسبچه خزر جلب کرد و این موجود دوست‌داشتنی و نجیب را در استان سرسبز مازندران کشف و به جهان معرفی کرد، محلی ها آن را با نام «مولكي» يا «پوزكي» به معني پوزه کوتاه، مي‌‌شناختند.
احسان سمیع زاده*: اسبچه خزر، اسبی مینیاتوری است با اندامی کوچک و قدرتی زیاد كه زیستگاه اصلی آن خطه شمال و جنگل هاي منطقه خزر (استانهای مازندران و گیلان) می باشد. اسبچه خزر يك اسب مينياتوري است كه نژاد خاص ايران مي‌باشد. چون این اسبچه ها در حوالی دریای خزر یافت شدند نام کاسپین یا اسبچه ی خزر به آنها داده شد. اسب کاسپین علاوه بر ارزش‌هاي ورزش و سواركاري، جايگاه ويژه‌اي در تاريخ تكاملي اسب نیز دارد.

قدیمی ترین تصویر این اسبها را در نگاره‌های پلکان آپادانای تخت جمشید و مُهر سه زبانه داریوش می توان دید. در گنجینه آمودریا در موزه بریتانیا و در نقش رستم و نقش شاپور، اسب کوچکی مشاهده می‌شود که بنا بر مطالعات فسیل شناسی بر روی بقایای اسکلت‌های یافت شده در اطراف همدان، همان اسبچه خزر است. برای سالها پژوهشگران تصور می کردند که حجاری این اسبها با تناسب کوچک به دلیل کمبود جا بوده است. اسبهای کوچکی که ارابه های امپراطور را می‌کشیدند. در این نقوش پاهای سواران این اسب‌ها نزدیک به زمین بود. شاهان ایران باستان هم چون کورش و داریوش هخامنشی از شهامت و قدرت مانور این نژاد استفاده کرده آنها را به ارابه می بستند و به شکار شیر می رفتند.

حدود 50 سال پیش خانم لوئیز فیروز (آمریکایی مقیم ایران) توجه دنیا را به سمت اسبچه خزر جلب کرد و این موجود دوست‌داشتنی و نجیب را در استان سرسبز مازندران کشف و به جهان معرفی کرد، محلی ها آن را با نام «مولكي» يا «پوزكي» به معني پوزه کوتاه، مي‌‌شناختند.

سالهای زیادی این نژاد منقرض اعلام شده بود تا اینکه خانم لوئیز فیروز که خود سوارکار بود و همیشه به دنبال اسب‌های کوچک و مناسبی برای آموزش سوارکاری به فرزندان خود بود، در سفری در سال1344 خورشیدی برابر با 1965 میلادی به سواحل جنوبی دریای خزر، اولین بار اسبچه خزر را در یکی از روستاهای دور افتاده آمل بصورت تصادفي در حالی که به یک گاری بزرگ بسته شده بود و کیسه های سیمان جابجا می کرد، دید و مورد شناسايي قرار داد و متوجه حضور تعدادی از بقایای این نژاد در آن منطقه گردید، وی به واسطه داشتن تحصيلات در علوم دامي از دانشگاه کرنل آمریکا و آشنائي با انواع نژادهاي اسب به سرعت به ويژگي‌هاي منحصر به فرد و ارزش‌هاي خاص اين نژاد پي برد و براساس مطالعات و تحقيقات خود در طي مدت كوتاهي جوامع بين‌المللي پرورش اسب را مجاب به قبول اين نوع اسب كوچك ايراني بعنوان نژادي منحصر به فرد نمود و آنها را برای آموزش سوارکاری برای كودكان و نوجوانان مناسب دید.

لوئیز دو اسبچه خزر را از محلی ها خرید و در آن زمان از آمل به تهران آورد. بعد از مدتی آموزش به این اسب، تحت تاثیر رفتار و حرکات آن، همچنین از روی کنجکاوی در ارتباط این اسب‌ها با حجاریهای تخت جمشید، تصمیم به تحقیق بر روی این نژاد گرفت.

لوئیز فیروز با فرستادن نمونه خون، استخوان و موی این اسب به اروپا به نتایج جالبی دست یافت.
پیدا کردن اسب کاسپین، کشف نژاد اسبی با قدمتی بیش از سه هزار سال بود. نتایج آزمایشات حاکی بر آن بود که اسب کاسپین قدیمی‌ترین اسب خونگرم دنیاست. تا آن زمان تصور بر آن بود که اسب عرب قدیمی‌ترین نژاد از این اسبهاست ولی پس از اعلام این نتایج برخی حتی می‌گویند اسب کاسپین می‌تواند جد اسب عرب باشد. جالب آنکه شناخت آن از روی عکس و تصویر به راحتی امکان‌پذیر نیست و از آن جا که شباهت زیادی با اسب نژاد عرب دارد، باید آن را در کنار یک شاخص قرار داد تا بتوان آن را تشخیص داد.
همچنین تحقیقات دیگری که به عمل آمده و بر اساس آزمایشات انجام شده بر روی استخوانهای به دست آمده در مناطق باستانی ایران و ترکمنستان و همچنین آنالیز ژنتیکی خون نژادهای مختلف اسب از سراسر دنیا نشان می دهد که اجداد عمده اسبان مشرق زمین از اسبهای ترکمن و اسب خزر می باشند. این نظریه زمانی جنبه علمی به خود گرفت که دکتر گاس کاتران از دانشگاه کنتاکی آمریکا که همواره در زمینه تحقیقات ژنتیکی اسب و آنالیز DNA و مارکرهای ژنتیکی بر روی اسبهای ترکمن و خزر پیشقدم بوده است، بر اساس آزمایشات خود تائید کرد که این دو نژاد منشاء تمام اسبهای شرقی می باشند.

شواهدی وجود دارد که اسب خزر در ایران از چهار هزار سال قبل از میلاد پرورش می یافته است. شواهد ژنتیکی، گرافیکی و استخوان شناسی و نقوش سنگی روی پلکان های تخت جمشید و مهرها و مجسمه های بر جا مانده از آثار تمدنهای باستانی همگی دال بر وجود اسب خزر از زمان های دور می باشد.

تحقيقات علمي كاسپين را به عنوان جد اسب اصيل خوزستان (عرب) معرفي مي‌كند و آن را يكي از 4 جد اوليه اسب‌هاي امروزي شناخته و بر خلوص ژنتيكي آن صحه گذاشته‌اند. اين اسبچه از سال 1353 در ايران شناخته شده و از اوائل دهه 1370 به منظور حفظ ذخيره ژنتيكي و با هدف امور تحقيقاتي در اختيار مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان تهران قرار گرفته است.

از آنجا که اسب های کوتاهتر از 142 سانتی متر در کلاس پونی ها (اسبهای کوچک جثه) قرار می گیرند، و با توجه به آنکه اندازه اسب کاسپین کوچک است، در ابتدا به آن کاسپین پونی اطلاق گردید. تناسب استخوان‌های آنها درست شبیه اسب است و از نظر خصوصیت بدنی هیچ تشابهی با پونی ها نداشت و کاملا شبیه به کلاس اسب ها بود و همین امر باعث ‌شد که آنها در ردیف اسب‌های پونی قرار نگیرند و اسبچه یا اسب مینیاتوری خطاب شوند. بنابراین می توان گفت اسبچه خزر به لحاظ ظاهري، تناسب اندام يك اسب بزرگ را دارد. برخلاف بسياري از پوني‌ها كه داراي دست و پاي كوتاه و تنه درشت مي‌باشند، دقيقاً يك اسب مينياتوري است.

اسب‌های نژاد کاسپین دارای چشم‌هایی درشت و بادامی‌شکل و برجسته هستند که به سمت پایین چهره تمایل دارد و دارای بدنی باریک و کشیده بوده و تنه اسب کاسپین در پشت دارای فضای مناسب برای قرار گرفتن زین است.

اسب کاسپین بسیار باهوش و هوشیار و خوش‌خلق و خو است و تمایل به کار دارد و خیلی زود با انسان رفیق می‌شود.

اسبچه ی خزر به عنوان الگوی تیپ چهار پرورش اسب است که قاعده ی دم آن بالاتر از حد معمول بوده و نیم رخ صورت مقعر و کمر کمی گود می باشد. این اسب خصوصیات رفتاری و جسمانی بسیار متفاوتی نسبت به سایر تک سمی ها دارد. دارای یک دندان آسیاب اضافی در فک بالا بوده و تفاوت قابل ملاحظه ای در شکل کتف دارد. استخوان آهیانه ی سر به شکل خاصی می باشد استخوان پیشانی گنبدی شکل و استخوان حدقه چشم گشاد، گوش ها کوچک (حدود 11 سانتي متر) است. پوزه آنها معمولاً كوچك هستند. گردن آنها معمولاً قوس دار، باريك و داراي تناسبي مطلوب مي‌باشند. يال و دم پرپشت و زيبا، كمر تا حدودي كشيده و بدن آنها تقريباً باريك است. اين اسب داراي پوست نازك و لطيف و يال دم پر پشت و بلند كه در حين حركت دم خود را به حالتي شبيه به اسب نژاد عرب حمل مي‌نمايد.

در عين ظرافت‌ داراي استخوان بندي بسيار قوي و محكمي مي‌باشد. داراي سم بسيار سفت و سخت و بيضي كه حتي در شرايط كار در مناطق سنگلاخ و سخت نياز به نعل ندارد. از نظر رنگ اين نژاد به رنگ های سفيد، سياه، نيمه خاكستري، كرنگ، كهر، سمند وجود دارد، اما ابلق آن تابحال ديده نشده است.

فراگیری سریع و آسان، اسبچه خزر را اسبی مناسب برای ورزش پرش و همچنین به دلیل ظرافتش مناسب ورزش درساژ کرده است. این نژاد همچنین به دلیل هوش و خلق و خوی مهربان آن جزو بهترین اسب‌ها برای آموزش سوارکاری کودکان است.

لیز وبستر، مسئول انجمن اسب‌های کاسپین در بریتانیا ابراز امیدواری کرد که شاید روزی آن‌ها بتوانند برای ذخیره کردن بعضی از ژن‌های نادر و خالص این اسب‌ها بانک ژن ایجاد کنند تا نژاد آن حفظ شود و از این طریق به کشورهای مختلف دنیا هم از این نمونه ها بفرستند.

اولین اسب‌های خزر در سال ۱۳۵۰ به خارج از ایران، بریتانیا، فرستاده شدند. پرنس فیلیپ همسر ملکه بریتانیا با دیدن اسب‌های خزر، پیشنهاد داد که یک جفت از این اسب‌ها را برای پرورش به بریتانیا ببرد.

او با همکاری فیروز دو رأس اسب به نام‌های رستم و خورشید را با خود به انگلستان برد. بجز ایران، در حال حاضر نزدیک به ۴۰۰ رأس اسب خزر در بریتانیا و تعداد بیشتری نیز در استرالیا، نیوزیلند و آمریکا وجود دارند.

تعداد کل اسب‌های کاسپین در دنیا بین دو یا سه هزار رأس تخمین زده می شود و احتمال انقراض این نژاد وجود دارد، برای اینکه نژاد این اسب منقرض نشود خیلی مهم است که اسبچه خزر در ورزش سوارکاری جدی گرفته شود، همچنین مؤسسه بين‌المللي ALBC از آن به عنوان يك نژاد در معرض خطر انقراض نام برده است. از ابتداي كشف مجدد كاسپين در سال 1965 شخصيت‌ها متعددي در حفاظت از اين نژاد پايه تلاش كرده‌اند و انجمن‌هاي بين‌المللي متعددي در كشورهاي انگلستان، استراليا، نيوزلند براي حفاظت از اين ذخيره ارزشمند تشكيل شده و توليدات آنها به كشورهاي متعددي چون ژاپن، كانادا، دانمارك، اردن، فرانسه، آلمان، سوئد صادر شده است.

در ایران که خاستگاه اصلی این اسب است هم فعالیت‌هایی برای شناسایی بیشتر آن انجام می شود. که برگزاری جشنواره های متعدد از جمله این فعالیت هاست.

گرچه حدود 50 سال از شناسايي و معرفي اين نژاد مي‌گذرد، اما در اين مدت توانسته جايگاه ويژه‌اي در عرصه جهاني پيدا كند و در حال حاضر تقاضاي فراواني جهت خريد اين اسبچه از طرف برخي كشورها وجود دارد كه خود دليلي بر ارزشمند بودن اين نژاد منحصر به فرد مي‌باشد.

منبع: زیست بوم

برچسب ها:

نظرات کاربران

ارسال نظر